วัดอุโปสถาราม หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า “วัดโบสถ์มโนรมย์” หรือ “วัดโบสถ์” เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่ริมแม่น้ำสะแกกรัง ในตำบลสะแกกรัง อำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี วัดแห่งนี้ได้รับการตั้งวัดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2324 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาในปี พ.ศ. 2425 วัดอุโปสถารามยังได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานตามพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2508 โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2536
จุดเด่นของวัดอุโปสถาราม
อุโบสถและวิหาร
ภายในอุโบสถประดิษฐานพระประธานปางมารวิชัยจำนวนห้าองค์บนฐานชุกชีเดียวกัน ส่วนในวิหารจะพบกับพระประธานปางห้ามญาติ ซึ่งประดับด้วยฉัตรห้าชั้นเหนือเศียร ด้านข้างมีพระพุทธรูปยืนไม้แก่นจันทน์สององค์ จุดเด่นคือจิตรกรรมฝาผนังในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นที่วาดเรื่องราวพุทธประวัติ ภาพพระพุทธเจ้าทรงเสด็จโปรดเทพยดาบนสวรรค์ ภาพปลงสังขาร รวมถึงภาพถวายพระเพลิงพระพุทธเจ้าและชีวิตชาวบ้านในพุทธศาสนา
มณฑปแปดเหลี่ยม
อีกหนึ่งสิ่งปลูกสร้างสำคัญของวัดคือ “มณฑปแปดเหลี่ยม” สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2442 โดยหลวงพิทักษ์ภาษา (บุญเรือง พิทักษ์อรรณนพ) ถวายแด่พระสุนทรมุนี (จัน) หรือพระครูอุไททิศธรรม ซึ่งเคยดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส มณฑปแห่งนี้มีลักษณะสถาปัตยกรรมโดดเด่นเป็นอาคารสองชั้นแปดเหลี่ยม มีบันไดวนด้านนอก และซุ้มหน้าต่างแบบโค้งยุคอาณานิคม ประดับด้วยลายปูนปั้นเป็นภาพพระพุทธรูปปางถวายเนตร ท่ามกลางหงส์และนกกระสา
เจ้าอาวาสวัดอุโปสถาราม (เรียงตามลำดับ)
- พระสุนทรมุนี (จัน) หรือพระครูอุไททิศธรรม (อดีตเจ้าอาวาส ผู้มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาวัด)
ข้อมูลทั่วไปวัดอุโปสถาราม
ชื่อสามัญ วัดอุโปสถาราม, วัดโบสถ์มโนรมย์, วัดโบสถ์ ประเภท วัดราษฎร์
นิกาย มหานิกาย
ที่ตั้ง ตำบลสะแกกรัง อำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี
วัดอุโปสถารามนับเป็นอีกหนึ่งโบราณสถานสำคัญของจังหวัดอุทัยธานีที่ควรค่าแก่การศึกษาและเยี่ยมชม ทั้งในเชิงประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม และพุทธศิลป์ โดยยังคงไว้ซึ่งความงดงามและความสมบูรณ์ของโบราณสถานแบบดั้งเดิม