วัดถ้ำเขาวง ตั้งอยู่ในตำบลบ้านไร่ อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี เป็นวัดราษฎร์ในสังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย มีบรรยากาศร่มรื่นและภูมิประเทศโดดเด่นด้วยภูเขาหินปูนรายล้อม พร้อมถ้ำจำนวนมากที่เป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่
ประวัติวัดถ้ำเขาวง
วัดถ้ำเขาวงได้รับการจัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2548 เดิมใช้ชื่อว่า “ธรรมสถานถ้ำเขาวง” โดยจุดเริ่มต้นมาจากหลวงพ่อสนอง กตปุญโญ เจ้าอาวาสวัดสังฆทาน จังหวัดนนทบุรี นำคณะพระภิกษุศิษยานุศิษย์เดินธุดงค์ผ่านและเห็นถึงความสงบงามของพื้นที่ จึงได้หยุดพักและมีแนวคิดเริ่มต้นสร้างสถานปฏิบัติธรรม
ต่อมา หลวงพ่อบุญส่ง ปิยธมโม ศิษย์ของหลวงพ่อสนอง กตปุญโญ ได้เดินทางผ่านสถานที่แห่งนี้หลายครั้ง กระทั่งในปี พ.ศ. 2528 ท่านขออนุญาตอาจารย์เพื่อพัฒนาพื้นที่ให้เป็นสถานปฏิบัติธรรม เริ่มต้นจากถ้ำเล็กๆ มีการสร้างกระต๊อบมุงหญ้าคาบริเวณถ้ำสำหรับเป็นกุฏิพระสงฆ์โดยได้รับแรงศรัทธาจากชาวบ้านร่วมสร้างขึ้น
ในเวลาต่อมา เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2530 หลวงพ่อบุญส่ง ปิยธมโม เห็นว่าการจำพรรษาบนถ้ำมีความลำบาก จึงตัดสินใจย้ายสำนักลงมาด้านล่าง ด้วยความร่วมมือจากนายทง เลขยัน (โยมถุง) ที่มีจิตศรัทธาถวายที่ดิน จึงมีการสร้างอาคารที่พักและศาลาต่างๆ เพื่อรองรับกิจกรรมของวัด
ในช่วงปี พ.ศ. 2536–2537 เริ่มมีการก่อสร้างศาลาทรงไทยเอนกประสงค์ เพื่อส่งเสริมสถาปัตยกรรมไทยและใช้ประโยชน์สำหรับกิจกรรมหลากหลาย ด้วยสภาพเศรษฐกิจขณะนั้นและราคาวัสดุก่อสร้างที่เพิ่มขึ้น ทำให้การพัฒนาเป็นไปอย่างค่อยเป็นค่อยไป จึงได้ประยุกต์ใช้วัสดุธรรมชาติในท้องถิ่น เช่น ตอไม้ รากไม้ และไม้ที่ถูกไฟไหม้มาสร้างเป็นเสนาสนะต่างๆ ของวัด
รายละเอียดเจ้าอาวาส
- หลวงพ่อสนอง กตปุญโญ (ผู้ริเริ่มแนวคิดสร้างธรรมสถาน)
- หลวงพ่อบุญส่ง ปิยธมโม (ศิษย์หลวงพ่อสนอง ผู้พัฒนาและเป็นผู้ดูแลในยุคเริ่มต้น)
เสนาสนะและสิ่งปลูกสร้าง
วัดถ้ำเขาวงมีอาคารหลัก 4 ชั้น โดดเด่นด้วยสถาปัตยกรรมไทย ชั้นล่างสุดเป็นลานเอนกประสงค์และร้านค้าสำหรับบริการญาติโยม ชั้นที่ 2 ใช้เป็นวิหาร ชั้นที่ 3 เป็นกุฏิพระสงฆ์ ส่วนชั้นที่ 4 เป็นอุโบสถที่สร้างด้วยไม้สัก ไม้มะค่า และไม้เก่าจากเรือนไทยในจังหวัดอยุธยาและอ่างทอง หลังคาและส่วนประกอบต่างๆ นำมาจากหลากหลายพื้นที่ โดยเฉพาะช่างจากอยุธยาเป็นผู้ประกอบเรือน และงานฝีมือตกแต่ง
บริเวณด้านหน้ามีบ่อน้ำ สวนหิน และไม้ประดับสร้างบรรยากาศร่มรื่น ทางเดินขึ้นเขานำไปสู่ถ้ำกว่า 7–8 แห่ง ถ้ำแต่ละแห่งมีลักษณะโดดเด่นต่างกัน บางถ้ำเป็นที่ปฏิบัติวิปัสสนาของพระ บางถ้ำเป็นที่อยู่อาศัยของค้างคาว และบางถ้ำมีหินงอกหินย้อยที่สวยงาม
บนยอดเขายังมีที่ราบกว้าง มีไม้ยาง ไม้มะค่า ไม้เสลา และพันธุ์ไม้อื่นๆ รวมถึงสัตว์ป่าที่อาศัยอยู่ในธรรมชาติ
ที่ตั้ง:
ตำบลบ้านไร่ อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี
ประเภท: วัดราษฎร์
นิกาย: มหานิกาย