วัดละหาร เป็นวัดเก่าแก่ในอำเภอบางบัวทอง จังหวัดนนทบุรี สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2321 มีประวัติความเป็นมาที่เกี่ยวข้องกับการย้ายถิ่นฐานของชาวพวนจากเวียงจันทน์ในสมัยเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) หลังจากยกกองทัพไปเวียงจันทน์และนำครอบครัวชาวเวียงจันทน์มายังกรุงธนบุรี สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชได้โปรดเกล้าฯ ให้ชาวเวียงจันทน์ซึ่งเป็นชาวพวนมาตั้งรกรากที่บางบัวทอง ชุมชนลาวพวนจึงได้ก่อกำเนิดขึ้นและร่วมแรงร่วมใจกันสร้างวัดแห่งนี้ขึ้นมา ในระยะแรกนิยมเรียกวัดนี้ว่า “วัดลาว”
ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีหลักฐานระบุชื่อวัดว่า “วัดราชบัญหาร” หรือสะกดว่า “วัดราชบันหาร” หรือ “วัดราชบรรหาร” จนเพี้ยนมาเป็น “วัดละหาร” ในปัจจุบัน
วัดละหารได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2470 มีการเปิดสอบพระปริยัติธรรมแผนกธรรมตั้งแต่ปี พ.ศ. 2489 และแผนกบาลีตั้งแต่ปี พ.ศ. 2496 รวมถึงเป็นศูนย์กลางการศึกษาพระพุทธศาสนาและศูนย์พุทธศาสนาวันอาทิตย์ของอำเภอบางบัวทอง
ที่ตั้งวัดละหาร
- หมู่ที่ 4 ตำบลโสนลอย อำเภอบางบัวทอง จังหวัดนนทบุรี
รายชื่อเจ้าอาวาสวัดละหาร (ลำดับตามสมัย)
- เจ้าอาวาสรูปที่ 1–4 : ไม่ปรากฏนามและประวัติ (พ.ศ. 2329–2418)
- พระอธิการหอม (พ.ศ. 2419–2439)
- พระอธิการต่วน อุตตโม (พ.ศ. 2440–2480)
- พระอธิการวินัยธรมี (เปรียญ) (พ.ศ. 2481–2483)
- พระครูนนทปรีชา (เปลี่ยน ชุตินฺธโร) (พ.ศ. 2484–2514)
- พระครูภัทรนนทคุณ (อ้น ภทฺทสาโร) (พ.ศ. 2515–2525)
- พระราชนันทมุนี (สำรวย อาภากโร) (พ.ศ. 2525–2555)
- พระครูสิริธรรมภาณ (สุเทพ อภิเทโว) (พ.ศ. 2555–ปัจจุบัน)
สถาปัตยกรรมและสิ่งปลูกสร้างในวัดละหาร
- อุโบสถ
อุโบสถทรงโรงกว้างขวาง ใช้คอนกรีตเสริมเหล็ก ขนาด 5 ห้อง หลังคาลด 2 ชั้น 3 ตับ มุงด้วยกระเบื้องเกล็ดเต่าสีส้มออกแดง มีมุขคลุมชานชาลาทั้งสองด้าน มาพร้อมกับงานสถาปัตยกรรมไทยประยุกต์ หน้าบันประดับลายเทพนมและกระหนกลงกระจกสีฟ้า ภายในประดิษฐานพระประธานปางมารวิชัย ศิลปะสมัยสุโขทัย - วิหารหลวงพ่อป่าเลไลยก์ (หลังเดิม)
เป็นอาคารจัตุรมุข ก่ออิฐฉาบปูน เครื่องบนเป็นปูนประดับกระจกสีทอง หลังคามุงกระเบื้องเกล็ดเต่า ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปปางป่าเลไลยก์ สร้างโดยพระอธิการต่วนและชาวบางบัวทองนำโดยขุนพิทักษ์ปทุมมาศ - วิหารหลวงพ่อป่าเลไลยก์ (หลังใหม่)
อาคารจัตุรมุข 2 ชั้น ยอดเป็นเจดีย์ทรงระฆัง รายล้อมด้วยกำแพงแก้วและพานพุ่มทั้ง 4 มุม - ศาลาการเปรียญ
อาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 4 ชั้น หลังคาทรงไทย 3 มุข ชั้นล่างใช้สำหรับบำเพ็ญกุศลและปฏิบัติธรรม ส่วนชั้นบนใช้เป็นพื้นที่การเรียนพระปริยัติธรรมและกิจกรรมของวัด
วัดละหาร ยังเป็นศูนย์รวมกิจกรรมพุทธศาสนา และเป็นแหล่งเผยแผ่ธรรมะสำคัญในเขตบางบัวทอง จังหวัดนนทบุรี เหมาะกับการศึกษาศาสนาและเยี่ยมชมสถาปัตยกรรมที่ทรงคุณค่าในประวัติศาสตร์ไทย