วัดปรมัยยิกาวาส (อ่านว่า ปะ-ระ-ไม-ยิ-กา-วาด) เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่บนเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี นับเป็นวัดมอญเก่าแก่ที่มีประวัติความเป็นมายาวนาน โดยสันนิษฐานว่าสร้างขึ้นหลังจากปี พ.ศ. 2264 ภายหลังจากที่สมเด็จพระที่นั่งท้ายสระโปรดให้ขุดคลองแถบนี้ ชาวเรือจึงเรียกที่นี่ว่า “วัดปากอ่าว” ก่อนจะร้างไปเมื่อปี พ.ศ. 2317 จากเหตุการณ์สงครามกับพม่า ต่อมาในยุครัชกาลสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ชุมชนชาวมอญที่อพยพเข้ามาได้บูรณะวัดขึ้นใหม่ โดยเรียกชื่อในภาษามอญว่า “เภี่ยมุเกี๊ยะเติ้ง” ซึ่งแปลว่าวัดแหลมที่ยื่นลงไปในน้ำ
ที่ตั้งของวัดปรมัยยิกาวาส
- หมู่ที่ 7 บ้านโอ่งอ่าง ตำบลเกาะเกร็ด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี
ลำดับเจ้าอาวาส (ถ้ามีข้อมูลระบุ)
- (หมายเหตุ: ข้อมูลเจ้าอาวาสตามต้นฉบับไม่มีระบุรายชื่อ หากต้องการให้เสริมเจ้าอาวาสรุ่นปัจจุบันหรือเดิม กรุณาแจ้งได้ค่ะ)
ประวัติสำคัญของวัดปรมัยยิกาวาส
เมื่อปี พ.ศ. 2417 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จทอดกฐินวัดมอญ 4 วัด ซึ่งรวมถึงวัดปากอ่าวแห่งนี้ ภายหลังทรงเห็นว่าวัดทรุดโทรมมาก จึงโปรดเกล้าฯ ให้ปฏิสังขรณ์วัดขึ้นใหม่โดยยังคงเอกลักษณ์ศิลปะมอญไว้ครบถ้วน พร้อมกับพระราชทานนามใหม่ว่า “วัดปรมัยยิกาวาส” ซึ่งแปลว่า “วัดของพระบรมอัยยิกา” เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยิกาเธอ กรมพระยาสุดารัตน์ราชประยูร ผู้ทรงอภิบาลพระองค์
สถาปัตยกรรมและจุดเด่นภายในวัดปรมัยยิกาวาส
- พระอุโบสถ ภายในมีภาพจิตรกรรมฝาผนังแบบไทยประยุกต์ ประดับลายปูนปั้นและลวดลายประตูหน้าต่างอย่างวิจิตร
- กำแพงแก้วรอบพระอุโบสถ ใช้วัสดุนำเข้าจากยุโรป มีความแข็งแรงและงดงาม
- พระเจดีย์มอญ อยู่หลังพระอุโบสถ ทรงแบบมอญ ด้านในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประกอบพิธีด้วยพระองค์เองในปี พ.ศ. 2427
- พระพุทธไสยาสน์ ขนาดใหญ่ ถือเป็นองค์สำคัญของอำเภอปากเกร็ด
- พระพุทธรูปหินอ่อน ประดิษฐานด้านหน้าพระวิหาร
- พระนนทมุนินท์ พระพุทธรูปปางขัดสมาธิเพชร หล่อด้วยโลหะ มีหน้าตักกว้าง 1 เมตร สูง 1.65 เมตร ถือเป็นพระพุทธรูปประจำเมืองนนทบุรี
ความสำคัญและประเพณีของวัดปรมัยยิกาวาส
วัดปรมัยยิกาวาสวรวิหารถือเป็นศูนย์กลางกิจกรรมประเพณีที่สำคัญของชาวจังหวัดนนทบุรี โดยเฉพาะประเพณีรับผู้ว่าราชการจังหวัดนนทบุรี เมื่อย้ายเข้ามาดำรงตำแหน่งใหม่ จะต้องมาทำพิธีนมัสการพระพุทธรูปประจำเมืองนนทบุรีที่วัดแห่งนี้ นอกจากนี้ วัดยังร่มรื่นไปด้วยต้นไม้ใหญ่นานาพันธุ์และมีม้านั่งสำหรับชมวิวทิวทัศน์ริมเกาะเกร็ด เหมาะแก่การพักผ่อนและท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
วัดปรมัยยิกาวาส จึงถือเป็นอีกหนึ่งวัดสำคัญบนเกาะเกร็ด ที่เต็มไปด้วยประวัติศาสตร์ ศิลปะวัฒนธรรม และสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองนนทบุรี สะท้อนรากเหง้ามอญและความเจริญรุ่งเรืองในอดีตได้อย่างงดงาม