วัดโมลีโลกยารามราชวรวิหาร หรือที่รู้จักในชื่อเดิมว่า วัดท้ายตลาด ตั้งอยู่บริเวณพระราชวังเดิม แขวงวัดอรุณ เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร ถือเป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร โดยมีประวัติความเป็นมาที่ยาวนานตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา แม้จะไม่มีบันทึกระบุชื่อผู้สร้างที่แน่ชัด แต่เชื่อว่าวัดนี้ถูกตั้งขึ้นเนื่องจากอยู่ต่อเนื่องจากตลาดเมืองธนบุรี และจนถึงปัจจุบันชาวบ้านในพื้นที่ยังคงนิยมเรียกว่า “วัดท้ายตลาด” เช่นเดิม
ประวัติความเป็นมา
ในช่วงกรุงธนบุรี วัดโมลีโลกยารามอยู่ในเขตพระราชฐาน จึงไม่มีพระสงฆ์จำพรรษาตลอดเวลา กระทั่งสมัยรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ พระอารามได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์ใหม่อย่างสมบูรณ์ และทรงพระราชทานนามใหม่ว่า “วัดโมลีโลกยสุธาราม” ซึ่งภายหลังกลายเป็น “วัดโมลีโลกยาราม” ดังที่รู้จักในปัจจุบัน
วัดโมลีโลกยารามยังเป็นศูนย์กลางการศึกษาพระปริยัติธรรมสายบาลี โดยมีผู้สอบได้เปรียญธรรมจำนวนมาก ติดอันดับต้น ๆ ของประเทศ
สถาปัตยกรรมและสิ่งก่อสร้างสำคัญ
- พระอุโบสถ
สร้างด้วยสถาปัตยกรรมทรงไทยยุคต้นรัตนโกสินทร์ ภายในประดิษฐานพระประธานปางมารวิชัยทรงฉัตร 7 ชั้น ซึ่งอดีตเจ้าอาวาสรูปที่ 12 พระพรหมกวี (วรวิทย์ คงฺคปญฺโญ) ได้ถวายนามว่า “พระพุทธโมลีโลกนาถ” พร้อมพระอัครสาวกขวา–ซ้าย
โดยมีข้อมูลจากพระราชพงศาวดารฉบับหอสมุดแห่งชาติ ยืนยันว่าพระอุโบสถสร้างขึ้นในรัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ - พระวิหาร (วิหารฉางเกลือ)
ออกแบบผสมผสานศิลปะไทย–จีน สันนิษฐานว่าในอดีตเคยเป็นฉางเกลือของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ด้านหลังวิหารมีรูปปั้นขุนนางจีน 2 องค์ ภายในกั้นเป็น 2 ตอน ด้านหน้าประดิษฐานพระพุทธรูปหมู่บนฐานชุกชี ส่วนด้านหลังประดิษฐาน “พระปรเมศ” พระพุทธรูปขนาดใหญ่ปางมารวิชัย เดิมมีจิตรกรรมฝาผนังที่สวยงาม แต่ปัจจุบันถูกทาสีทับไว้บางส่วน - หอสมเด็จ
ประกอบด้วย 2 ชั้น คือ ชั้นฐานและชั้นตัวหอ โดยชั้นฐานมีลักษณะเป็นช่อง ๆ ประดับด้วยรูปทหารซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นทหารฝรั่งเศส เนื่องจากพื้นที่เดิมเคยเป็นป้อมทหารฝรั่งเศสในสมัยอยุธยา ด้านบนประกอบด้วยพระเจดีย์รอบด้าน ๆ ละ 2 องค์ รวม 4 องค์ และมีอุโมงค์ประดิษฐานพระพุทธบาทจำลอง
ภายในประดิษฐานรูปหล่อสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ขุน) อดีตเจ้าอาวาสรูปที่ 2 ซึ่งเป็นพระอาจารย์ถวายพระอักษรเบื้องต้นแด่พระโอรสในรัชกาลที่ 2 แทบทุกพระองค์ รูปหล่อสำริดนี้โปรดให้สร้างในรัชกาลที่ 3 - หอไตร
เดิมตั้งอยู่ในสระน้ำ ปัจจุบันย้ายมาใกล้กุฎีสงฆ์ ภายในคณะ 1 เป็นอาคารไม้สักทรงไทย ใต้ถุนสูง หลังคาสองชั้นมุงกระเบื้องเคลือบ ประตู หน้าต่าง และผนังเขียนภาพลายรดน้ำลายจีนสวยงาม คาดว่าสร้างในรัชกาลที่ 3 ต่อมาในรัชกาลที่ 5 มีการบูรณะอีกครั้ง ปัจจุบันสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ดูแลและฟื้นฟูให้งดงามเหมือนเดิม
ข้อมูลวัดโมลีโลกยารามราชวรวิหาร
- ชื่อสามัญ : วัดโมลี, วัดท้ายตลาด
- ประเภท : พระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร
- นิกาย : เถรวาท มหานิกาย
- เวลาทำการ : ทุกวัน 08.00–16.00 น.
- ความโดดเด่น : เคยเป็นวัดในเขตพระราชฐาน และมีชื่อเสียงด้านการศึกษาพระปริยัติธรรม
ลำดับเจ้าอาวาส (ข้อมูลสำคัญตามลำดับ)
- สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ขุน) – เจ้าอาวาสรูปที่ 2 (พระอาจารย์ถวายพระอักษรแก่พระโอรสในรัชกาลที่ 2)
- พระธรรมเจดีย์ (อยู่) – เจ้าอาวาสในสมัยรัชกาลที่ 5
- พระพรหมกวี (วรวิทย์ คงฺคปญฺโญ) – เจ้าอาวาสรูปที่ 12 (ถวายพระนาม “พระพุทธโมลีโลกนาถ” แก่พระประธาน)
- เจ้าอาวาสปัจจุบัน : พระพรหมวชิโรดม (สุทัศน์ วรทสฺสี)
ที่ตั้งวัดโมลีโลกยารามราชวรวิหาร
ซอยวังเดิม 6 ถนนวังเดิม แขวงวัดอรุณ เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร 10600