วัดเขมาภิรตารามราชวรวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ในสายธรรมยุติกนิกาย มีประวัติความเป็นมายาวนานตั้งแต่ก่อนสมัยอยุธยา เดิมชื่อ “วัดเขมา” หรือในบางเอกสารเรียก “วัดเข็นมา” ซึ่ง “เขมา” มีความหมายถึงความปลอดโปร่งและความพ้นจากห่วงใย โดยพระเจ้าอู่ทองได้ทรงบูรณปฏิสังขรณ์วัดนี้ให้เป็นวัดหลวงในสมัยกรุงศรีอยุธยา และต่อมาในยุครัตนโกสินทร์ วัดเขมาภิรตารามยังคงเป็นวัดสำคัญในบัญชีกฐินหลวง สังกัดสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี ได้โปรดให้สมเด็จเจ้าฟ้ามงกุฎพระราชโอรส (ภายหลังคือพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) ทูลขอวัดเขมาเพื่อถวายเป็นวัดกฐินประจำพระองค์ จากนั้นจึงมีการบูรณปฏิสังขรณ์วัด พร้อมทั้งอัญเชิญพระพุทธรูปเก่าแก่จากพระราชวังจันทรเกษมที่พระนครศรีอยุธยา มาประดิษฐานเป็นพระประธานในพระอุโบสถ มีการจัดงานฉลองวัดในปี พ.ศ. 2371 ภายหลังในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงบูรณะวัดเพิ่มเติมและพระราชทานนามใหม่ว่า “วัดเขมาภิรตาราม”
เจ้าอาวาสวัดเขมาภิรตารามราชวรวิหาร (ลำดับตามสมัย)
- สมัยอยุธยา: ไม่ปรากฏนามเจ้าอาวาสชัดเจนในเอกสาร
- สมัยรัตนโกสินทร์: ขึ้นตรงต่อสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์
- เจ้าอาวาสปัจจุบัน: สามารถตรวจสอบข้อมูลล่าสุดได้ที่สำนักงานวัดโดยตรง
ข้อมูลวัดเขมาภิรตารามราชวรวิหาร
- ชื่อสามัญ: วัดเขมาภิรตาราม, วัดเขมา
- ที่ตั้ง: 45 ซอยพิบูลสงคราม 3 ถนนพิบูลสงคราม ตำบลสวนใหญ่ อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี 11000
- ประเภทวัด: พระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร
- นิกาย: ธรรมยุติกนิกาย
- เวลาทำการ: เปิดทุกวัน 08.00–17.00 น.
จุดเด่นและสิ่งสำคัญในวัดเขมาภิรตาราม
- พระประธาน: อัญเชิญมาจากพระราชวังจันทรเกษม อยุธยา
- พระพุทธรูปสำคัญ: พระพุทธอินแปลง, พระนิรันตราย, พระศรีอาริยเมตไตร
- เจดีย์: บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ
- อาคารสำคัญ: พระมหาเจดีย์, พระอุโบสถ, พระที่นั่งมูลมณเฑียร, พระตำหนักแดง
- กิจกรรมประจำวัด: งานปิดทองนมัสการพระบรมสารีริกธาตุในวันมาฆบูชา
- ข้อควรปฏิบัติ: กรุณาไม่ใช้แฟลชถ่ายภาพจิตรกรรมฝาผนังภายในวัด
- ติดต่อเข้าชม: สำนักงานส่วนกลางวัดเขมาภิรตาราม โทร. 081 259 5129, 089 823 7340