วัดอุทยาน เป็นวัดราษฎร์ในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่บริเวณหมู่ที่ 5 บ้านวัดอุทยาน ตำบลบางขุนกอง อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี ถือเป็นวัดสำคัญที่มีความเก่าแก่ และเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้านในพื้นที่มานานหลายร้อยปี
ตามข้อมูลที่สืบต่อกันมา วัดแห่งนี้เริ่มก่อตั้งขึ้นราวปี พ.ศ. 2200 ในช่วงสมัยกรุงศรีอยุธยา โดยเข้าใจกันว่า พื้นที่ที่เป็นวัดในปัจจุบันเคยเป็น “อุทยาน” หรือสวนของพระมหากษัตริย์ในสมัยพระเจ้าอู่ทอง ที่ทรงเสด็จมาประทับชั่วคราวเพื่อหลบหนีจากโรคระบาดในเมืองหลวง ซึ่งภายหลังเมื่อโรคร้ายสงบลง พระองค์ได้เสด็จกลับ และพื้นที่ดังกล่าวจึงถูกใช้สร้างวัดและตั้งชื่อว่า “วัดอุทยาน” เพื่อสื่อถึงภูมิหลังของสถานที่นี้
วัดอุทยานมีความเชื่อมโยงกับวัดเก่าแก่ในพื้นที่เดียวกันหลายแห่ง เช่น วัดปรางค์หลวง วัดบ้านค่าย (แคใน) และวัดปราสาท ซึ่งล้วนแต่มีตำนานเกี่ยวพันกับพระเจ้าอู่ทองทั้งสิ้น
การบูรณะวัดและตำนานหลวงปู่เพิ่ม
ช่วงหลังปี พ.ศ. 2500 เป็นต้นมา วัดอุทยานได้มีการฟื้นฟูและบูรณปฏิสังขรณ์อย่างต่อเนื่อง โดยมีหลวงปู่เพิ่มเป็นเจ้าอาวาสรูปแรก ซึ่งได้รับความเลื่อมใสอย่างสูงจากชาวบ้าน มีเรื่องเล่าว่า ท่านเคยมอบแผ่นทองให้พ่อค้าแม่ค้าที่มาทำบุญ เพื่อนำไปติดหัวเรือ ส่งผลให้ค้าขายเจริญรุ่งเรือง สร้างความศรัทธาแก่ประชาชนในวงกว้าง
วัดยังได้จัดสร้างวัตถุมงคลหลายชนิดที่เป็นที่นิยมในวงการสะสม เช่น เหรียญหลวงปู่เพิ่ม นะสีเล สองแผ่นดิน รุ่น 1, เรือทองเศรษฐี 1 ในสยาม และเครื่องรางพายทองเศรษฐีหลวงปู่เพิ่ม 1 เดียวในสยาม
โครงสร้างวัดที่สำคัญภายในวัดอุทยาน
หลังจากการบูรณะในช่วงหลังปี พ.ศ. 2500 วัดอุทยานได้มีการสร้างและปรับปรุงสิ่งปลูกสร้างสำคัญภายในวัด ได้แก่
- หอสวดมนต์ สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2499
- พระประธานปางมารวิชัย ประดิษฐานในศาลาการเปรียญ สร้างเมื่อ พ.ศ. 2505
- กุฏิสงฆ์ส่วนใหญ่เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 2 ชั้น หลังคามุงกระเบื้อง
- ศาลาการเปรียญ และอุโบสถได้รับการปรับปรุงเพื่อรองรับกิจกรรมทางศาสนาอย่างต่อเนื่อง