วัดหน้าพระเมรุราชิการาม หรือที่รู้จักในชื่อ “วัดหน้าพระเมรุ” เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่บริเวณริมคลองสระบัวด้านเหนือของคูเมืองอยุธยา (แม่น้ำลพบุรีสายเก่า) อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ตรงข้ามกับพระราชวังโบราณ ถือเป็นหนึ่งในวัดโบราณที่รอดพ้นจากการถูกพม่าทำลายในช่วงเสียกรุงศรีอยุธยาและยังคงสภาพสมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่งในพื้นที่นี้
ประวัติความเป็นมาของวัดหน้าพระเมรุราชิการามยังไม่มีหลักฐานระบุแน่ชัดว่าใครเป็นผู้สร้างและสร้างขึ้นในสมัยใด บ้างเชื่อว่าสร้างขึ้นบนพื้นที่ซึ่งใช้สำหรับถวายพระเพลิงพระบรมศพของกษัตริย์อยุธยา โดยตามตำนานกล่าวว่าสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 มีพระราชโอรสพระองค์อินทร์เป็นผู้สร้างวัดนี้เมื่อปี พ.ศ. 2046 แต่ข้อมูลดังกล่าวยังไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ยืนยันอย่างเป็นทางการ
หนึ่งในจุดเด่นสำคัญที่สร้างชื่อเสียงให้กับวัดหน้าพระเมรุคือ “พระอุโบสถ” สถาปัตยกรรมแบบอยุธยา ซึ่งมีเสาภายในและเสารับชายคาที่ต่อเติมในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ภายในประดิษฐาน พระพุทธนิมิตวิชิตมารโมลีศรีสรรเพชญบรมไตรโลกนาถ หรือที่นิยมเรียกสั้น ๆ ว่า “พระพุทธนิมิต” ซึ่งเป็นพระพุทธรูปทรงเครื่องหล่อสำริดขนาดใหญ่ สันนิษฐานว่าสร้างในสมัยอยุธยาตอนปลาย หรือได้รับการบูรณะครั้งสำคัญในยุคสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง
ปูชนียวัตถุและสถาปัตยกรรมสำคัญ
นอกจากพระอุโบสถ ยังมี วิหารน้อย ทางทิศตะวันออกที่สร้างโดยพระยาชัยวิชิต (เผือก) ในรัชกาลที่ 3 ภายในประดิษฐาน พระคันธารราฐ พระพุทธรูปศิลาเขียวศิลปะทวารวดีขนาดใหญ่ อัญเชิญมาจากวัดมหาธาตุ อยุธยา ซึ่งถือเป็น 1 ใน 5 องค์ในประเทศไทยและเป็น 1 ใน 6 องค์ของโลก มีลักษณะนั่งห้อยพระบาท และมีอายุเก่าแก่ยิ่งกว่าอายุของสุโขทัยอีกด้วย
หน้าบันพระอุโบสถแกะสลักลวดลาย “พระนารายณ์ทรงครุฑยุดนาคประทับราหู” ซึ่งสะท้อนคติความเชื่อเกี่ยวกับพระมหากษัตริย์ในฐานะสมมติเทพตามแบบศิลปะอยุธยา ส่วนช่องผนังลูกกรงของพระอุโบสถทำเป็นดอกเหลี่ยมหรือ “ลูกกรงมะหวดเหลี่ยม” อันเป็นเอกลักษณ์ศิลปะอยุธยาตอนต้น
บริเวณด้านหลังพระอุโบสถยังมี เจดีย์ราย 3 องค์ โดดเด่นด้วยรากไทรขนาดใหญ่แผ่ปกคลุม ซึ่งเป็นภาพสำคัญในงานบันทึกของนักสำรวจฝรั่งเศส อ็องรี มูโอ ในสมัยรัชกาลที่ 5
ข้อมูลวัดหน้าพระเมรุราชิการาม
- ชื่อสามัญ : วัดหน้าพระเมรุ
- ประเภท : พระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร (นิกายเถรวาท มหานิกาย)
- พระประธาน : พระพุทธนิมิตวิชิตมารโมลีศรีสรรเพชญบรมไตรโลกนาถ
- พระพุทธรูปสำคัญ : พระคันธารราฐ (ศิลปะทวารวดี)
- โบราณสถาน : เจดีย์ราย 3 องค์ (รากไทร)
- จุดสนใจ : พระพุทธนิมิต, พระคันธารราฐ, วิหารน้อย, เจดีย์รากไทร
- เวลาทำการ : เปิดทุกวัน 08.30-16.30 น.
- หมายเหตุ : เป็นส่วนหนึ่งของอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา
ที่ตั้งวัดหน้าพระเมรุราชิการาม
- ที่อยู่ : 76 หมู่ 4 ตำบลลุมพลี อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 13000
เจ้าอาวาสวัดหน้าพระเมรุราชิการาม (ปัจจุบัน)
- พระพิศาลวิหารกิจ (สมศักดิ์ ฉนฺทกโร)
วัดหน้าพระเมรุราชิการาม คือสถานที่ซึ่งเต็มไปด้วยคุณค่าทางประวัติศาสตร์ โบราณสถาน และงานพุทธศิลป์ระดับชาติ เหมาะแก่การศึกษาศิลปะอยุธยาและทวารวดี อีกทั้งยังเป็นหนึ่งในวัดสำคัญที่ควรค่าแก่การไปเยือนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา