วัดปรางค์หลวง วัดเก่าแก่แห่งบางใหญ่ นนทบุรี

วัดปรางค์หลวง เป็นวัดราษฎร์ในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่บริเวณหมู่ 1 บ้านปรางค์หลวง ตำบลบางม่วง อำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี ถือเป็นวัดเก่าแก่แห่งหนึ่งของพื้นที่ปริมณฑล และมีความสำคัญทั้งด้านประวัติศาสตร์และศิลปกรรม โดยในทุกเดือนมิถุนายนจะมีการจัดงานนมัสการและปิดทองประจำปีซึ่งได้รับความนิยมจากพุทธศาสนิกชนในพื้นที่และต่างถิ่น

วัดแห่งนี้มีประวัติยาวนาน โดยคาดว่าสร้างขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 1890 หรืออาจจะเป็นปี พ.ศ. 1908 ในรัชสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 หรือที่รู้จักกันในพระนามพระเจ้าอู่ทอง ผู้สถาปนากรุงศรีอยุธยา เดิมชื่อว่า “วัดหลวง” และมีความเชื่อว่าเป็นสถานที่ที่พระเจ้าอู่ทองเคยใช้พักพิงระหว่างอพยพผู้คนจากโรคระบาด ก่อนจะเสด็จกลับไปตั้งกรุงศรีอยุธยาในภายหลัง

ต่อมาในสมัยสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้มีการเปลี่ยนชื่อวัดเป็น “วัดปรางค์หลวง” ซึ่งเชื่อกันว่าสร้างพระปรางค์ขึ้นพร้อมกับการสร้างวัด โดยพระปรางค์ตั้งอยู่ระหว่างพระอุโบสถกับพระวิหารน้อย มีลักษณะโดดเด่นคือการก่ออิฐสอดิน ยอดเจ็ดชั้น ย่อมุมไม้สิบ และประดับด้วยลายปูนปั้นที่แสดงถึงศิลปกรรมโบราณอย่างชัดเจน

พระปรางค์มีซุ้มจรนำทั้ง 4 ทิศ แต่ปัจจุบันมีสภาพเอนจากการทรุดตัวของดิน ฐานพระปรางค์ชำรุดและไม่สามารถเห็นโครงสร้างเดิมได้ชัด ภายในเรือนธาตุมีการขุดเจาะพบว่าเป็นกรุปิด ไม่มีช่องทางขึ้นด้านบน ผนังด้านนอกเป็นผนังทึบ ไม่มีประตู

สำหรับพระอุโบสถหลังเก่า เดิมมีพระพุทธรูปสำคัญคือ “หลวงพ่ออู่ทอง” ซึ่งเป็นศิลปะอู่ทองปางมารวิชัย ปั้นด้วยปูนและปิดทอง ขนาดหน้าตัก 9 คืบ แต่น่าเสียดายที่ถูกทำลายลงเมื่อปี พ.ศ. 2536 เนื่องจากไม่ตระหนักถึงคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ใบเสมาหินชนวนที่เคยล้อมรอบอุโบสถเหลืออยู่เพียงใบเดียวในปัจจุบัน

ส่วนพระวิหารน้อย ซึ่งเชื่อว่าสร้างพร้อมกับพระปรางค์ เป็นอาคารไม้ก่ออิฐถือปูน จำนวน 2 หลัง แต่ปัจจุบันอยู่ในสภาพชำรุดเช่นกัน