ที่ตั้งวัดบางอ้อยช้าง
วัดบางอ้อยช้าง ตั้งอยู่ในหมู่ที่ 2 บ้านวัดบางอ้อยช้าง ตำบลบางสีทอง อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี วัดแห่งนี้เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย และถือเป็นแหล่งรวมมรดกทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ที่สำคัญของท้องถิ่น
ลำดับเจ้าอาวาสวัดบางอ้อยช้าง
- พระอธิการทองอยู่ – เป็นเจ้าอาวาสองค์แรก ผู้ซึ่งเป็นผู้ค้นพบรอยพระพุทธบาท
ประวัติความเป็นมาของวัดบางอ้อยช้าง
จากหลักฐานและเรื่องเล่าสันนิษฐานว่าวัดบางอ้อยช้างมีอายุย้อนไปถึงสมัยสุโขทัยหรืออาจเก่ากว่านั้น เดิมพื้นที่แห่งนี้ใช้ปลูกต้นอ้อยช้างสำหรับเลี้ยงช้าง และส่งส่วยอ้อยไปยังกรุงศรีอยุธยา จึงมีชื่อหมู่บ้านว่า “บ้านส่วยอ้อย” เมื่อมีการสร้างวัดจึงเปลี่ยนชื่อหมู่บ้านเป็น “บ้านวัดบางอ้อยช้าง” อีกแหล่งข้อมูลระบุว่าชาวบ้านร่วมแรงร่วมใจกันสร้างวัดขึ้นราวปี พ.ศ. 2304 ในช่วงเวลานั้นพื้นที่นี้เป็นหนึ่งในสามชุมชนที่รวบรวมเสบียงและกำลังพลช่วยราชการในยุคสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช จึงมีการสร้างอนุสาวรีย์พระเจ้าตากสินไว้ในวัดด้วย
อาคารเสนาสนะและจิตรกรรม
- พระอุโบสถ ภายในประดิษฐานพระประธานซึ่งเป็นพระพุทธรูปศิลาแลงสมัยสุโขทัย สามารถถอดออกได้เป็นท่อน ๆ อายุราว 600 ปี สันนิษฐานว่าถอดแบบมาจากศิลปะลังกา เดิมประดิษฐานในอุโบสถหลังเก่าแบบมหาอุตย์ และถูกย้ายมายังอุโบสถหลังใหม่ในปี พ.ศ. 2495
- จิตรกรรมฝาผนัง ภายในพระอุโบสถมีภาพจิตรกรรมฝาผนังวาดขึ้นใหม่ด้วยสีอะครีลิกในปี พ.ศ. 2549 เล่าเรื่องราวในพุทธประวัติและสอดแทรกประวัติศาสตร์ของวัด เช่น ภาพรัชกาลที่ 5 เสด็จมาบำเพ็ญพระราชกุศลทางชลมารค
- รอยพระพุทธบาทเบื้องซ้าย ประดิษฐานภายในมณฑปสร้างปี พ.ศ. 2535 หล่อด้วยทองสำริด ขนาด 54 นิ้ว กว้าง 19.5 นิ้ว น้ำหนัก 190 กิโลกรัม ค้นพบโดยพระอธิการทองอยู่ในปี พ.ศ. 2339 ขณะธุดงค์ทางภาคเหนือ
- ศาลาการเปรียญ มีภาพลวดลายทองรอยพระพุทธบาทเบื้องขวาบนฝ้าเพดาน ภายในมีธรรมาสน์บุษบกยอดมหากฐินศิลปะสมัยอยุธยา
พิพิธภัณฑ์วัดบางอ้อยช้าง
พิพิธภัณฑ์วัดบางอ้อยช้างเปิดให้ชมอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2541–2542 อาคารสูง 3 ชั้น รวบรวมโบราณวัตถุและของเก่าล้ำค่า เช่น
- ตาลปัตรรัชกาลที่ 5 ที่ประดับด้วยสัญลักษณ์นารายณ์ทรงครุฑ
- ชุดผ้าของหลวงปู่ที่ตัดเย็บด้วยมือ
- หนังสือพระไตรปิฎกและสมุดข่อยโบราณ
- ตู้ไม้สักลายรดน้ำ หีบทองลายเทพพนมและลายบัว
- เครื่องถ้วยชามราชวงศ์ชิง
- ข้าวของเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันของชาวสวนเมืองนนท์ เช่น หม้อเพาะทุเรียน หม้อหุงข้าว ไห โอ่งทำมือโบราณสีเขียวหยก
วัดบางอ้อยช้าง ถือเป็นวัดสำคัญของจังหวัดนนทบุรีที่ไม่เพียงแต่มีความเก่าแก่ทางประวัติศาสตร์ หากยังเป็นศูนย์รวมจิตใจและวัฒนธรรมของชาวบ้าน รวมถึงเป็นแหล่งเรียนรู้ศิลปวัตถุและวิถีชีวิตโบราณในท้องถิ่นที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์